Dirok 14’ê Tîrmeha 1982’an
Çîrûska yekem Kawayê Hemdem Mazlum Dogan di roja Newrozê de pêxist. Ev çîrûsk Ferhat, Necmî, Eşref û Mahmûd bi bedena xwe hin zêdetir pêşde birin. Çîrûska yên digot “Agir geş bikin” wek brûskekê li nava zindana Amedê ket. Dîsa di rojek germ a havîna Amedê de dema dirok 14’ê Tîrmehê nîşan dida, di kurahiyê de bahoz rabibûn. Destana dirokî a ew kesên ku berbi Stêrka ve diçûn destpê kiribû.
Ala berxwedana zindana Amedê di 14’ê Tîrmeha 1982’an ji aliyê Endamê Komiteya Navendî a PKK’ê Mehmet Xeyrî Durmuş ve hate wergirtin û bi “Rojiya Mirinê” gihişt lûtkeyê.
Di roja 14’ê Tîrmehê li dadgehê Endamê Komiteya Navendî a PKK’ê Mehmet Xeyrî Durmuş mafê axaftinê distine û wek şervanekî dirokê gotinên berxwedana Tevgera Azadiyê ku berbi serkeftinê ve dimeşiya ku pêwist bû di dirokê de bihat nivisandin bi vî awayî ji Dehaqên hemdem re got: “Îro li vir, di vê holê de ez ê daxuyaniyên giring ji bo pêşeroja me ragihînim.
Li zindanan hovîtî tê jiyîn. Bi dehan hevalên min hatin kuştin, bi sedan seqet man û hin cend kes wê bên kuştin ne diyar e. Mazlumê ku xwe feda kir, 4 hevalên ku xwe biqijeqijî xwe şewitandin vê nişanî me didin: “Êdî Bese”. Erê ez jî êdî dibêjim “Êdî Bese”, ji îro pê ve ez dikevim Rojiya Mirine!”
Heyta dadgehê ji bo Xeyrî Durmuş ji biryara xwe vegere tiştê ji destê wan hat kir, lê encam negirtin. Xeyrî bi îsrar û biryardar bû: “Na, ez bi biryarim. Ev ne çalakiyek ku min bi hêstiyarî daye destpê kirin, bi temamî ez li ser fikirime, bi kurahî min li ser dahurandin kir û di encama wê de ez gihiştim vê biryarê. PKK tevgerek ciddî ye, ez jî wek berpirsyarekî di asta yekem ji vê tevgerê, erkên xwe bi awayekî ciddî pêwiste pêk binîm…”
Li holê ku di nava bêdengiyek mezin, ku hema bêje hilma xwe dabûn sekinandin li Xeyrî gohdar dikirin, di nava wan girtiyan de Kemal Pîr û Alî Çîçek li pêy hev, piştre 3 girtiyên din tevlî çalakiya Rojiya Mirine a ku Xeyrî dabû destpê kirin dibin.
Kemal hema li vir dibêje “Beriya vê bi dehan çar min gotibû, ger yek kes Alê jinûve hilde, yê duyem ew ê ez bim.” Kemal ev lê zêde dike “Û niha li vir, li vê holê ku wûn bixwe dibin şahîd, di wan rojên dirokî de ez jî bi Xeyrî re dikevim Rojiya Mirine.” Û Kemal piştî wan gotinan berbi cihê girtiyan ve diçe.
Pêşengê Ciwanên Apoyî Alî Çîçek ji pêgeha bersûcan bi qîrînekê dikeve mejiyê faşîstan. Çiqas gotinên ku layîkî cewherê PKK’ê hebûn, hemiyan bi dengekî bilind anî ser ziman. Bê tirs, bêyî xwe şûnde bikşine û çavtirsî bibe “Wek mîlîtanekî PKK’ê ez natirsim, xwe şûnde nadim û vaye ez diqêrîn im. Wek ciwanekî Kurd, wek şoreşgerekî, wek mîlîtanê PKK’ê ez ê li hemberî we heta hilma xwe ya dawî Berxwedanê bimeşinim, û bibim layîkî Gelê Kurdistanê, ez li vir sozê didim Partiya xwe. Û wek hewcedariya vê sozê ez jî tevlî Rojiya Mirine a ku hevalê Xeyrî daye destpê kirin dibim.”
Akif Yilmaz ji ber ne li wê hola dadgehê bû, ku Xeyrî lê kedxwaran birîndar kiribû, piştre bi hevalekî xwe re tevlî karwana Rojiya Mirinê dibe.
Çerx zivirî bû, Tîr ji Kevanê firya bû, notên ku pêwist bû dikevin dirokê ketibûn, tişta pêwistbû bihat gotin, hatibû gotin, kesên ku heqîqetê darizandin ketin rewşa ku ew li pêgeha bersûcan bên darizandin. Êdî dirok diaxivî, jiyan gihiştîbû rengê xwe yê rastî, heqîqet li ser patîkayên rast rêya girtîbû û rewşa vê ya kurahî jiyan dikir.
Li dijî hovîtiya ku rastiyê û edaletê dipelçiqand, kesan berbi teslîmiyet û îxanetê dibir, gihiştîbû rastiya barîkata ku li ser heqîqetê hatibû avakirin. Ji rastiya “Xwe nas bike” riya rast a veşartî hatibû ditin.
Li ser esasê destnîşankirina Mazlum a “Berxwedan berbi Serkeftinê, Teslîmiyet berbi îxanetê ve dibe” Xeyrî, Kemal, Akif û Alî bi rastiya “Tu li çi digre, di xwe de lê bigre, tê çi bibe, dixwe de bibine” heqîqetê di xwe de jinûve ava kirin û rastiyê di jiyana xwe de bi şeweyî herî hêsan lêpirsin kirin.
Bi Alî Erek’an destpê kir, bi Mazlum’an domiya, bi Ferhat’an berdewam kir, berxwedana zindanan bi çalakiya 14’ê Tîrmehê ya Rojiya Mirinê a Mezin gihişt encamê, ku di avakirina rihê Berxwedana PKK’ê buye kevîrekî esasî, ku di 15’ê Tebaxê bi pêşengtiya Fermandarê efsanewî Egîd li Dihê (Eruh) û Şemzînan (Şemdinli) veguherî fîşek tolhildanê, ji bo meşa Têkoşîna Azadiyê ya berbi serkeftinê buye heqîqetek.
