NAVENDA NÛÇEYAN – Ji pênûsa Vejîn Jiyan: “Jibo Her Jin, Odeyekê Ya Xwe Pewiste”(Virginia Woolf)
“Jibo Her Jin, Odeyekê Ya Xwe Pewiste”
Rêber APO di Manîfestoya ‘’Aşitî û Civaka Demokratîk’’ de rewşa jin ji dîrokê heya roja me ya îro bi kûrahî dinirxîne. Milê ve ya dirokî, sosyolojîk û herî girîng jî rêyê çareserkirina vê girêka kor datîne holê. Hem pirsgirekên civakî, hem jî potensiyala ji bo derketina ji krîz û kaosan a cihaneke kapitalist û zordest di derdora jin de dizivire. Rêber APO bi lêpirsîna ‘’jin çawa bu jin, rol û misyona jin di ve cihanê de çiye û divê çawa bibe’’ re ji bo têkoşineke rast û avakêr, xwe digihîne hêza rê nîşandana civakê. Li cihanekê ku bi temamî di bin bandora zihniyeta zilam de meşandina vê têkoşîne, rêxistinbuyineke pir xurt dixwaze. Hêzeke komkirî ya jin ku bikaribe ve zihniyetê ji holê rake dixwaze. Ji ber cihekê edî nîne ku di bin kontrol û vênêrîna zihniyeta zilam de nîn be. Ji bo ku jin bikaribe xwe birêxistin bike, pêwîstiyeke sereke ji cihên wisa hene. Ev pêwistî her hebû û wê her hebe. Jin her cihên ku tenê aîdê wê ye, ji xwe re afirand. Yek ji nivîskarên nav û deng ya tevgera femînîst Virginia Woolf di derheqê vê de nivîsiye û vê pêwîstiyê pir baş nirxandiye. Ew destpêka sedsala 20’min de vê pewîstiyê ‘’Ode ya aîdê xwe” ve anî ser ziman û ser vê esasê di dîroka jin de bû pêşengek giring. Ji ber cihekê ji jinan re nehatiye hiştin ku ew bikaribe xwe bi xwe biafirîne, ew bikaribe xwe bi xwe hêz û îradeya xwe bi rêxistin bike. Rêber APO xwesertî weke rêgeza herî giring ya ji bo rêxistinbuna jinan digire dest. Berê ku jin bikaribe xwe bi rêxistin bike û ser vê esasê bibe hêzeke polîtîk, divê destpêk bikaribe xwe re, hemcinsê xwe re vê serbixe. Virginia Woolf vê jî penase dike. Taybet ji bo afirandina fikir û hûner dibeje; jin tenê di cihên xwe de dikare vê ji xwe re îspat bike.
Em li dîrokê binêrin; bi sazbûna pergala zilamê serdest, jin her di ciheke de bi zorî hatiye kilîtkirin û veşartin. Ji hebûna xwe ya azad, ji taybetmendiya xwe ya gerdûnî hatiye dûrxistin. Destpêkê di perestgehan de, li cihên fuhuşê weke kolê hatiye zincîrkirin. Piştre bi pêşketina pergala kapitalizm û saziya malbat re di malê de weke koleyê modern ji civakê hatiye dûrxistin û bi rêya zewac ve hatiye dîlgirtin. Em vê rastiyê hîn jiyan dikin. Bi kilîtkirina jin ya di nava malê de, rola wî ya di nav civakê de jî tê tunekirin. Fikra jin ji civak tê izolêkirin, zilamê serdest êdî nahêle ku jin bikaribe fikra xwe belav bike û ser vê esasê berhemeke ji bo giştî civakê biafirîne. Fikra wê tenê li cihekê teng de dimîne û ev cîh pêwiste her tim di bin kontrola zilam de be. Tenê cihekê ku aîde jin tê dîtin heye, ev jî mutfax e. Mirov piranî malan berçav de derbas bike ev rastî pir vekirî xuya dike.
Lê binê vî de hewldana jin ya ji bo afirandina “Odeya aîdê xwe” her tim heye. Ne wekê milk, ne wekê xwedîbûna malekê fîzîkî ku ew tê de bi hezar salan hatiye hiştin; zêdetir wekê derfetê xemilandina manewiyata jiyana xwe. Em bala xwe bidin, pir caran jin li cihekê tiştên xwe, aîdî malbata xwe, berhemên dapîra xwe û hwd. Kom dike an jî bi rêbazên cûda cihekê ji xwe re çedike û ser ve esasî nasnameya xwe dipareze. Sindoqek be, goşeyek be, maseyek be an jî odeyek fizikî… Li gorî şert û merc, derfet ji bo “Odeyeke aîde xwe” diguherin, lê pêwistiyeke wisa hertim zindî dimîne. Ser vê esasê xwesertiya jin; weke taybetmendiyekê hûndirîn, wekê cewhera jin diyar dibe. Çiqas jin di bin zexta zilam de bibin jî dîsa jî hewldana wî ya afirandin û xwe birêxistinkirin bi temamî nayê şikestin. Belkî ev rastî jî pir caran di bin hişmendiya jin de dimîne, nabe zanebûnek berfireh û nayê nirxandin jî, lê belê ev taybetmendî nahêle ku jin di modernîteya kapîtalîst de komple bihele û xwe wenda bike.Potansiyela jin ser vê esasê dikare veguhere rexistinbunek xurt. Dema jin di bin şopandina zilam de nîn be, xwe îfadekirinek û afrînerbuyinek pir cûda derdikeve holê. Dema derdorê xwe de ortamek aîdê xwe diafirîne, zêdetir xwe jî aîdê xwe hîsdike. Zeman û mekan her tim bandor li ser hebûna wê ya azad dike. “Odeya aîdê xwe” dibe pîvana esasî ya jina azad ya mekanê ku jin dikare xwe biparêze, welatparêziya xwe jiyan bike û îradeya xwe ya azad biafirîne. “Odeya aîdê xwe” dibe bingeha têkoşîna wê, cihekê ku ew hem înşa dike, hem jî bi rengên xwe ya herî xweşik xemilandî ye. Ser vê esasê jî Rêber APO têgîna “Odeya aîdê xwe” bi kar tîne û weke minakeke girîng ji bo xwesertiya jin digire dest. Ji bo ku jin bi temamî bikaribe rola xwe ya pêşengtiya civakê bileyze û bi temamî bibe hebûneke polîtîk, bi zanebûneke têgihiştî, pêwîste di serî de îradeya xwe û hêza xwe ya afirandine bibîne. Dema vê hêzê di nav xwe de avabike, jin xwe her dewlemend bike û bibe îlhama civaka azad.
Ji bo ku em bikaribin li her derê, her demê, taybet di vê pêvajoya dîrokî de rola xwe rast bileyizin û pêşengtiyeke rast birêxistin bikin, pîvana “Odeya aîdê xwe” pêwiste bibe zihniyetek. Zihniyetekê ku me her tim ji kontrola zilam rizgar dike, me diafirîne û mezin dike. Me dide înşa kirin û hezkirin. Bi vê zihniyetê re jî em bikaribin odeyên fizikî jî biafirînin û rengên xwe di cîhanekê sosyalîst de bidin diyarkirin.
Vejîn Jiyan
