NAVENDA NUÇEYAN- Rezan Amed Nivîsand: Bi Ruhê Ciwanên Sembolîk re Berdewamiya Berxwedanê: Agirê Bindestan, Qîrîna Zekiye, Serhildana Kemal
4. Rewşa Ciwanan di Serdema Dîjîtal de: Dîlgirtina Sanal û Berxwedana Rastîn – Nûçe Ciwan
“Yek ji êrîşên herî mezin ên modernîteya kapîtalîst ew e ku ciwanan ji dîrok û bîra wan veqetîne. Ji ber ku eger girêdana gel bi rabirdûya wî/wê re bişkê, ew ê ji kokê ve were rakirin û dest bi dûrketinê bike. Ciwanî damara herî teze ya vê girêdanê ye. Bîranîna ciwanan bîranîna gelekî ye. Ji ber vê yekê sîstem pêşî şiyana bîranînê hedef digire. Lê em berxwedanê bi bîranînê dest pê dikin. Navê vê berxwedanê Mazlûm Dogan, Zekiye Alkan, Kemal Pîr e.
Dema ku Mazlum Doğan di Nevroza 1982an de li Zindana Amed laşê xwe veguherand berxwedanê, wî rûmeta gelekî di tariyê de pêxist. Ew ne tenê sembola kiryarek fizîkî ye, lê di heman demê de sembola zelaliya îdeolojîk û exlaqê azadiyê ye jî. Kiryara bindestan li cihê teslîmbûn hebû îradeyek û di tariyê de ronahî afirand. Dema Rêber Apo Mazlum pênase dike, wî wekî “îradeya ku xeta azadiyê di zindanê de dest pê kir” dide nasîn. Ev rêz ne tenê bi Mazlum dest pê kir, ew îro jî di dilê her ciwanekî de dişewite. Erka ciwanan ne ew e ku vê şewqê veguherîne xwelîyê, lê ew e ku wê veguherîne ruhê demê.
Zekiye Alkan bi awayekî şewqdar bersiv da înkara nasnameya jinan a sedsalî. Wê barê jinbûnê, ciwanbûnê, Kurdbûnê veguherand qîrîneke serhildanê. Kiryara wî ne bersiveke rasthatî an jî hestyarî bû; Ew derketinek hişmend, rêxistinkirî û dîrokî bû. Zekiye yek ji pêşengên pêşîn ên xeta “Şoreşa Azadiya Jinan” a Rêber Apo ye. Berxwedana wê ne tenê wêrekiya berxwedanê, lê di heman demê de berpirsiyariya rêxistinbûnê jî da jinên ciwan. Îro, divê jina ciwan ne tenê li ser dîwaran, lê wekî hişmendiyeke rêxistinkirî di her aliyê jiyanê de qîrîna Zekiye biqîre.
Kemal Pîr sembola biratiya di navbera gelan de û zelaliya îdeolojîk e. Berxwedana wî di dema greva birçîbûnê de ne tenê ceribandinek biyolojîk e, lê belê temsîla baweriya wî ya bi pîroziya azadiyê ye. Gotinên ku wî di greva birçîbûnê ya li girtîgeha Dîyarbekirê de dema ku nefesa xwe ya dawî digirt gotin, bingeha berxwedanê ne: “Em ji jiyanê ewqas hez dikin ku em ji bo wê dimirin.” Ev gotin ne pîrozkirina mirinê ye, lê hembêzkirina jiyanê di kûrahiya wê de ye. Ev soz ne mîrateyek e ku ji ciwanan re hatiye dayîn, lê belê bangek e. Divê ciwan her roj vê bangê bibihîzin, û divê ew qas jê hez bikin ku ji bo jiyana xwe xwe birêxistin bikin, ne ku ji bo wê bimirin, lê ji bo wê azad bibin.
Zelaliya Mazlum, serhildana Zekiye, biryardariya Kemal; Ew sêgoşeya şoreşger e ku divê ciwan hilgirin. Ev nav ne tenê ji bo bîranînê ne, ew ji bo jiyanê ne. Ew ne mirov in, ew ruh in. Ew ruh bi gotinên Rêber Apo yên “Me bi ciwanî dest pê kir, em ê bi ciwanî biqedînin” hatiye nemir kirin. Ev gotin têkoşîna bênavber a ciwanan nîşan dide. Ew tekez dike ku destpêk û temambûn dê di heman îradeyê de bibin yek.
Divê ciwan vê daxuyaniyê ne tenê wekî sloganekê, lê di heman demê de wekî nexşerêyek pratîkî jî bibînin.
Heta ku ciwan vê ruhê zindî bihêlin, tu polîtîkaya şerê taybet, tu dorpêça dîjîtal, tu plana gendeliyê nikare bi ser bikeve. Ji ber ku ev ruh; Ew di bîraniyên axê de, di dilê mirovan de, di dîrokê de kok vedide. Heta ku ciwanî vê rehê av bide, kulîlka azadiyê wê her tim ji nû ve şîn bibe.
