ANALÎZ- Êrîşa Xakurkê yê dagirkirinê

Şeva ku 26’ê Gulanê bi 27’ê Gulanê ve girê dide de dewleta Tirk ya qirker ber bi Xakurkê êrîşek dagirkerî pêk anî. Heta îro jê ev êrîş didome.

Ev hewldana dagirkirinê roja ku Serokkomarê Iraqê Berhem Salih li Enqerê bû û Nêçirvan Barzanî Serokê Herêmî hat hilbijartin pêk hat, li gor pêşengên Wezareta parêzvaniyê ya Neteweyî ya dewleta Tirkiye; bi eleşker û cerdevanan re tê birêvebirin. Li gor agahiyên ku çavkaniyên herêmî tên dayîn di vê êrîşa dagirkeriyê de hawirdorek hevkarên ji Kurdistana Başûr in jî cîh digrin. Dagirkirina ku hefta xwe ya duyem temam dike de li gel mirina bi dehan leşker û cerdevanan, gerîllayên ku jîyana xwe ji dest dane û birîndar bûne jî hene.

Êrîşa dagirkerî ya dewleta Tirkîye ya qirker di 26’ê Gulanê de dest pê nekir. Ewilî di mehên pêşîn yên 2018’an, heta berfanbara 2017’an dest pê kir. Ji wê rojê heta îroj hê didome. Dewleta Tirkîyê pêşî li xeta sînorên Xakurkê ya di nav başûrê Kurdistanê de cîh digre ya bi Bakur ve girêdayî ye de dagirkirina xwe pêk anî. 2018’an de jî bi ketina nava Xakurkê qada dagirkirî ya xwe firehtir kir. Niha jî ji bo berfirehtir kirina vê qadê û avakirina xeta asayîşê êrîşên xwe mezintir kir.

Ev êrîşa dagirkerî ya ku dewleta Tirkîyê ku di rojên dawî yên 2017an de dest pê kir û hê jî didomîne bi haydarî û tesdîqa Başûrê Kurdistanê pêk hat. Dema ev îşgal dest pê kir gotinên RT Erdogan yên ku bi bikaranîna navê Mesud Barzanî ku “Du Milyar Dolar” dayê de, derew nîşannedayîna wan jî rastîya vê nêrînenîşan dide.

Ya rast dagirkirina dewleta Tirkiye ya Başûrê Kurdistanê bi Xakurkê dest pê nekir. Nav salên 1990’î de ev hat tetbîq kirin. Li vir polîtîkaya kirina nav sînorên Başûrê Kurdistanê ya Hereketa Azadî û Demokrat ya Kurdistanê û hêza wî ya gerîlla roleke girîng leyîst. Ji 1994’an vir ve di vê çarçovê de ji Haftanîn heta Şeladizê, di qadek berfireh de wargehên îşgalî yên leşkerî ava kir. Di sala 2017an de jî ji bo van hêzên dagirker ên xwe ber bi Barzan û Xakurkê berfirehtir bike ket nav tevgeran. Dagirkirina şeva 26 Gulan 2019’an de da destpêkirin jî bû xelekek wê zîncîra dagirkirinê.

Bê guman pêwendîyek vê êrîşa dagirkerî ya ku dewleta Tirkîyê li Xakurkê da destpêkirin, bi projeya dagirkirina Rojava û Başûrê Kurdistanê ve heye. Li Rojavayê herêma ku wek “rojavayê Firatê” tê binavkirin kirin û erdnigariya ku bi Efrînê dest pê dike; li Başur jî ji Xakurkêya ku ji sînora Rojhilatê Kurdistanê destpêdike heya xeta ku heya Zaxo’yê didome re eleqader e. Wisa tê fikirîn ku bi temamkirina vê dagirkirinê li erdnîgarîya ku jê re “Rojavayê Firatê” tê gotin û Başûrê Kurdistanê tê meşandin , dagirkirina Kurdîstana Rojavaya ku di nav Firat û Dîclê de dimîne û wek “ Rojavayê Firatê” tê binavkirin dê hêsantir pêk bê.

Bi awayek vekirî tê fehmkirin ku dewleta Tirkîyê ya nîjadkuj planê xwe yê dagirkirinê yên ji bo Kurdistana Başûr û Rojava gav bi gav dimeşîne. Û ev rastî ji alîyê hemû kesî vekirîye tê dîtin. Helbet têkilîyek rasterast ya vê dagirkirinê bi bloga faşîst îktidara AKP-MHP bi hilbijartina serokatîya şaredarîya 23 Hezîran 2019’an ve heye. Ev yek ne ku nayê fehmkirin e.

Berê jî bloga faşîst ya AKP-MHP’ê polîtîkayên wek vê de xwe nîşan dabûn. Dema 2018’an de êrîşên dagirkirina dema li Efrînê da destpêkirin jî li ser armancek wiha bû. Wê çaxê jî ketibûn nav amadehiyên hilbijartina 24’ê Hezîranê yên parlementerî û serokkomarîyê. Ger ku Efrînê karibin îşgal bikin bi çavek teqez li bidestxistina hilbijartinê dinêrîn. Niha jî dixwazin ku heman encamê bidest bixin. Ger li Xakurkê bighêjin armancên xwe wisa dihizirin ku ewê serokatîya şaredarîya mezin ya stenbolê 23 Hezîranê de bidest xin.

Qezenckirina hilbijartina 24 Hezîrana 2018an ya bloga faşîst ya AKP-MHPê ne raz e. Ger ku lê bê nêrîn di eslê xwe de  bloga faşîst ya AKP-MHPê hilbijartinên 24’ê Hezîranê bidest nexistine. Bi zorê stendine.  Wek ku di hilbijartinên 31 Adar 2019’an yên 24 Hezîranê jî hêzên mixalefetê yên ku girseya li hember bloga faşîst ya AKP-MHPê ye bi dest xistiye. Lê ev xwedî li piştgirîya ku gel daye wan derneketine. Bi awayek din hatine leyîstika bloga faşîst ya AKP-MHPê. Wek encamê vê yekê jî qîma xwe tenê bi parlementerên ku bidest xistine anîne. Lê ger xwedî li piştgirîya gel derketina îroj Tirkî dê cudatir bûya. Di cihê dîktatoriya faşîst ya AKP-MHP’ê wê ba biwezilanda.

Lê belê ev pêk nehatiye. Dîktatoriya faşîst ya AKP-MHPê jî cesareta xwe ji vê girtîye. Sebebê rastîya ku 31’ê Adarê de li gel ku nehatin hilbijartin; encamê bi awayek nederbasdar nîşan dan û biryara nûkirinê bi YSKê dan dayîn jî ev e. Di hilbijartinên 7 Hezîran 2015’an de jî heman polîtîkayê şopandibûn. Ew dem jî AKP ji dîktatoriya xwe ya faşîst bûbû. Yên ku lê hêla demokrasîyê bûn bi ser ketibûn. Lê wê gavê ev hêz dîsa vê serkeftî bûna xwe neparastin.  Bloga faşîst ya AKP-MHPê hilbijartinên 7ê Hezîranê tune hesibandin û 1 Mijdar 2015’an de çûn hilbijartinek din. Lê di navbera 7ê Hezîran û 1ê Mijdarê de Bakûrê Kurdistanê bi îşgal û êrîşan kir gola xwînê.

Bloga faşîst ya AKP-MHPê berî hilbijartina şaredarîyê ya li stenbolê dê pêk bê jî polîtîkayên wek vê derxist pêş. Vê jî ji bo qezenckirina serokatîya şaredarîyê dixwaze vegerîne “destkftiyek” ê. Ji şeva ku 26’ê Gulanê bi 27’ê Gulanê ve girê dide ve ye jî li Xakurkê di nav vê lêgerînê de ye.

Merheleya niha lê ne de tu pêşveçûnek naxuyê. Bi qadek diyarkirî ve sînorkirî mane. Bibikaranîna balafirên kişfê û herbê, helîkoptêr, obus û topên hewayê dikarin li cihê lê ne bimînin. Û ji vî wê de jî naçin. Tenê bi vê jî namînin. Berteka eşîra Herkî ya ku li herêma Bradost dijîn li hember hêzên hevkar zêdetir dibe. Wek ku berê li Bamernî û Şeladizê bû; ditirsin ku li Biradostî jî hêrsa gel veguhere teqînekê.

Ji vê hêlî ve êrîşa îşgalî ya şeva 26’ê Gulanê bi 27’ê Gulanê ve girê dide ku navê “Pençe” lê danîne û ketîye hefta sisêyan, ketîye nav haleke fîyaskoyî yê awha.