EFRÎN-
Ji pênûsa Nurhak Boran
“Em li yek ji herêmên herî qedîm ên erdnîgariyeke bi êş, bi hêrs û birîndar in. Erdên ku em tenê dema ku em dûr in xeyal dikin, lê dema ku em li hundur in, em pê dihesin ku bedewiyek wan ji ya ku tê vegotin wêdetir heye. Helbet em behsa 6 gundên ku ji dema dagirkirina me got em tê de ne ji aliyê dagirkeran ve nehatine girtin. Belê Efrîn… Bedewiyên wê yên dîrokî, bedewiya bêhempa ya darên zeytûnan wekî ku porê jineke ciwan diherike, xwezaya wê û helbet mirovên wê… Gelê Efrînê tevî hemû êş û xemên ku dikişin jî, ji bedewiya jiyanê haydar in. Loma jî her tim ji her tnabaşbûnekî tiştekî derdixin û têxin henekên xwe û tînin bîra xwe ku jiyan ne tenê xemgînî û êş e. Dema ku min pirsî ka hûn çawa vê yekê dikin, wî bersiv da, “Eger me tenê bi êşa xwe bijiya, emê heya niha dîn bibûna,” dîsa henek kir û bi rastî rastiya kûr a jiyanê destnîşan kir. Ez ê dev ji vegotina van hemûyan bi kûrahî berdim û hinekî qala van xakên ku bi dîtina wan bedewiya wan bûm, bikim.
Em li yek ji wan deverên ku min meraq kir ku çawa heya nuha kesî ferq nekiribû de ne. Em li hin 6 gundên navçeya Şêrawa ya Efrînê ne ku neketiye destê dagirkeran de ne. Di rê de yek ji tiştên ku herî zêde bala min kişand ew e ku her ku em nêzî Efrînê dibin, bi rengê axê sor dibe. Hêjîr mezintir in, tirî şîrîntir in hwd. Dema ku balê dikişîne ser vê yekê, bersiva yekem her tim ev e: “te hê nedîtiye ku li Efrînê çi mezin dibe…”
Her ku em pêşde diçin, yek ji aliyên herî balkêş ên erdnîgariya wê ew e ku ew kevir e. Ji ber vê yekê avahiyên gundan jî ji keviran hatine çêkirin. Erê, ew qas baş hatiye çêkirin ku gava ji dûr ve lê tê temaşe kirin, xuya dike ku kamûflaja wê bi hûrî û hûrgilî hatiye çêkirin. Helbet erdnîgarî jî bandorên cidî li ser gelê xwe dike. Ji ber vê yekê yek ji taybetmendiyên gelê Şêrewa yên herî diyar ew e ku pir serhişk in. Li gorî kevneşopiyên xwe yên berê gel hîna jî jiyana komînal, kolektîf pir zindî dijî. Hevgirtin, yekitî û civakîbûna çanda gundan her ku diçe hêza xwe berdewam dike.
Em ji bo serdana gundên Birçqasê û Kilotên disekinin. Dema em dikevin cihê ku dişibe şikefteke biçûk, em rastî gorekê tên. Dîsa bi zeliqandina kevirên biçûk li banî tê kirin û mûm pêxistin û tê gotin ku heta mûm venemire û kevir nekeve ev xwestek dikare were qebûlkirin. Li ser zinar bi xwe, em rastî avahiyek kevirî ku dişibihe destê mirovan. Ji kevirê ku dişibe destekê av diherike xwar û tê bawerkirin ku ev av dermanê hemû derdan e. Paşê em rastî du dayikan tên ku li derve perçeyekî qumaşê bi dara xwestekeke mezin ve girê didin. Gundê her du dayikan gundê Birç Heyder e ku yek ji gundên ji aliyê dewleta Tirk a faşîst û çeteyên wê ve hatiye dagirkirin, tenê bi peyatî ji gundê ku niha lê dijîn dûr e. Dayîk dema ku qumaşên xwe li ser dara xwestekê girê didin, duaya wê roja ku bi salan e li benda wê ne û wiha gotin: “Xwedê we ji her xerabiyê biparêze, zarokên me yên li çiyê biparêze û hêz bide wan, demên baş nede wan dijminan û bila di zûtirîn dem de vegerin ser xak û welatê xwe.” Paşê em diçin gundê Kilotên. Kilotên cihekî dîrokî ye ku dîroka wê ji aliyê xelkê gund ve nayê zanîn. Dema mirov li avahiyan dinêre, ew dişibin avahiyên Bîzansê. Şêniyên gund bêyî ku vê bedewiyê xera bikin qadên xwe yên jiyanê li vî cihê dîrokî bi rengekî lihevhatî ava kirine.
Piştî kişandina wêneyê Apê Şekir ku yek ji rûniştvanên gund e, em dibin mêvanê mala wî û çay pêşkêşî me dike. Dema ku em diyar dikin ku mala wî çiqas xweş e, ew îşaret bi erdê dike û dibêje, “Ev xanî mala min a demkî ye, mala min a rastîn li vir e.” Mirov pê dihese ku gelê Kurdistanê çawa diyalektîka jiyan û mirinê tehlîl kir, dema ku mirovê kevnar anî bîra me ku her tişt li dinyayê dimîne û em li vê dinyayê tenê mêvan in.
Bi kurtî, xwendevanê hêja, dema ku bi çend sed metreyan dûrî çeteyên dagirker êrîşî axên ku gelê Efrînê di her milekî axa xwe de ked û xwêdan e, dikin, em ji axa ku em dikarin biparêzin dinivîsin. Yên mayî hîn jî li benda rizgarkirinê ne.”
