Çîroka Elî Temel Yek ji çîrokên ku muhra xwe li dîroka berxwedana Zindana Amedê da ye, Elî Temel bi Starnê xwe, têkoşîna xwe ya şoreşgerî û berxwedana xwe ya di Zindana Amedê de bû yek ji berxwedanên dîrokî ku cihê xwe di berxwedan Zindana Amedê de girt.
NAVENDA NÛÇEYAN – Li Zindana Amedê Elî Temel bi textikek û tayê gorê ji xwe re tembûrek çêkirî strana ‘Va ye PKK rabû’ çêkir. Çîroka vê stranê ku mohra xwe li dîroka 35 salan a Kurdan dayi, dîroka berxwedan û rûmetê ya civakekê ye. Hin stran dişibin jiyanê, weke mohrê ne. Li ser dil, hiş û rihê mirov xwedî biranînên wiha ne mirov nikare bavêje. Hin stran hene, hûn naxwazin biqedin. Hin stran hene, bêyî ku hûn jê aciz bibin hûn lê guhdar dikin..
Strana ‘’Va ye PKK rabû’ ‘ jî wiha ye. Ji stranekê zêdetir manîfestoyek e, serhildan e, fertoneyeke bi muzîkê ye ya ku li ser Kurdistanê rabû. Ev stran ku ev 35 salin li ser zar û zimanê Kurdan e bi qedera civakekê hate nivîsîn. Xemgînî, hêrs, berxwedan civakekê ji vê stranê bawer kir.
‘ÊŞKENCEYA 120 ROJAN’
Temel 1960’yan li Dêrika Mêrdînê, li gundê Girêsor ji dayik dibe. Hê di zaroktiyê de rastiya Kurdan nas dike pêşengên PKK’ê Xeyrî Durmuş û Ferhad Kurtay nas dike, dikeve bin bandora wan û dibe Apoyî. Temel 27’ê Çile ya 1980’yi tê destgîrkirin û 120 rojan dimîne. Lê ferz dikin ku li hevalên xwe bide, qebûl nake û êşkenceya domdirêj dest pê dike.
Dayika wî Gulten Temel jî tê girtin û êşkencê lê dikin. Elî Temel piştî 4 mehan li Girtîgeha Girtî ya Mêrdînê dimîne dişînin Zindana Amedê.
‘PIŞTÎ WÊ ŞEVÊ’
Çîroka strana ‘Va ye PKK rabû’ sala 1984’an Tebaxê gihişte heta Zindana Amedê. Elî ku 17 saliya xwe Apoyiyan nas dike êdî di 20 saliya xwe de bi Kemal Pîr, Xeyrî Durmuş û Elî Çîçek re dikeve nava berxwedanê de. Wan rojên tarî yên zindanê bi Ferhat Kurtay re di koxuşa 33 kesî de dimîne. Kurdî ji bo Elî azaweriyek bû digot ‘’tenê bi Kurdî dikarim nefesa xwe bistînim’’ di wê serdema hovîtiyê bi Ferhat re Kurdî hînî hevalê xwe yê koxuşê dikir di 18’ê Gulana 1982’an Ferhat û sê hevrêyên wî dema ku bedena wan dane ber Agir Elî jî li wir bû.
Piştî wê şevê wiha dinivîsîne:
“Tu nabê kanî… Ferhad ê dev liken… Eşref ê dilbirîn… Mahmûd ê çavreş… û Necmiyê dilgeş… û Eliyê dilmertal… Amed!”
‘VA YE PKK RABÛ’
Elî di Zindanê de yek ji kesê herî hilberîner bû Tim dinivîsî. Şehîd Mehmet Îsa Kizil strana ‘Va ye PKK rabû’ wiha behs dike:
‘’Elî digote min, ‘’Ez ê helbestê binivîsim. Tu jî alîkariyê bike, ahenga wê em bi hev re çêkin “Me tayên naylonî yên gorên xwe jêkirin, piştre me ev tayên naylonî li teşiyekî gerand û ev ta me kire têlên tembûrê. Elî ev texteyê ku li girtîgehê ditî li qotiya şekir kir, tayên naylonî yên gorê me pê ve girêda, piştre jî perdeyên tembûrê çêkir. Bi tembûra xwe gotinên strana ‘Va ye PKK rabû’ dinivîsî û digot, Min jî ev gotin dubare dikirin, Elî wiha gotinên stranê temam kir “Dema ku me ev stran gotî weke ku hemû dinya dibû ya me em kêfxweş dibûn.”
Elî Temel strana xwe ya ‘Va ye PKK rabû’ bi tembûra xwe ji hevalê xwe yê koxuşê re digot, guhdarvanên wî yên pêşî hevrêyên wî yên berxwedêr bûn, pir ji stranê hez dikirin. Elî digot, ‘’Ez ê vê stranê bişînim derve dema ku derkete derveyi girtîgehê wê pir were ecibandin, hûn ê bibînin”
“Ji Amedê heta Botan û Zagrosê ev 35 salin Kurd bi vê stranê mezin dibin”
Elî ev stran bi morala ku ji çalakiya 15’ê Tebaxê ya li ser Dihê û Şemzînanê nivîsîbû. Li çiyê şerê gêrîlla geşbûbû, li gund û navçeyên Kurdistanê gel rabûbûn serhildanê û dewleta Tirk a dagirker gelekî tengav bû. Li Stenbol, Îzmîr, Edene, Amedê, karê li ser çand û hunera Kurdî bi rêxistin dibû. Salên damezrandina NÇM û Koma Çiya bû. Soza Elî hebû ji bo Ferhad, Kemal û Hayrî ji bo ku cihê xwe di nava saziyên çandê yên Kurd de bigre, ew soza xwe bi cih anî.
Bêguman Elî Temel bi muzîk û stranên xwe bû yek ji hunermendên girîng ku di hunera şoreşgerî ya Kurd de rê li ber pêvajoyeke nû vekir. Ji stranên Elî Temel a destpêkê ya Koma Çiya bi navê “Rozerîn” sala 1991’ê derket. Strana ‘Şitla Azadî’ ya li ser Ferhad Kûrtayan nivîsandî bû strana serhildanê.
‘BERÊ XWE DA ÇIYÊ’
Sala 1992’an dema ku ji bo bibe gêrîlla bi rê ket, pênûs û tembûra xwe jî bi xwe re bir. Di pîrozbahiyên 15’ê Tebaxê yên heman salê de li Akademiya Mahsûm Korkmaz bi tembûra xwe derket pêşberî namzetên nû yên gêrîlla.
‘TEMBÛRA WÎ TIMÎ PÊ RE BÛ’
Piştî perwerdeya leşkerî berê xwe da cih û warê lê ji dayik bûye Mêrdînê. Pênûs û tembûra wî li wir jî timî pê re bû, bi wê Kurdiya xwe ya bedew helbest nivîsî û bi skêçên xwe dilê gêrîlla xweş dikir. 13’ê Tîrmeha 1994’an li Şemrexê di şer de birîndar bû, ji aliyê Jenderme Hasan Atîlla Ûgûr ve hate kuştin.
https://youtu.be/5LZsyZqpEVU
‘BI ŞITLA AZADÎ HATE VEŞARTIN’
Malbatê ji bo cenazeyê Temel bibîne bi salan li ber xwe da. Herî dawî sala 2014’an hestiyên Elî dîtin. Piştre ji bo Elî merasîmeke bi heybet hate kirin. Bi hezaran kes li Goristana Girê Bîrê ya Qoserê bi strana ‘Şitla Azadî’ Elî oxir kirin û axa cihê ku Elî lê hate kuştin, li ser gora wî hate reşandin. Elî Temel li pey xwe stranên bedew hişt û çû gel rêhevalê xwe Ferhad Kûrtay. Di ser mirina wî re 24 sal derbas bûn, stranên wî heta niha tê guhdarkirin. Em wî bi stranên wî, têkoşîna wî ya şoreşgerî û berxwedana wî ya li Zindana Amedê bi bîr tînin.
NC \ NUDA ELEFTERYİA
