NAVENDA NÛÇEYAN – Li Îranê û Rojhildatê Kurdistanê bi nêzbûna cejna Newrozê re Serhildana “Jin, Jiyan, Azadî” gurtir dibe. Hêzên Îranê jî ji bo tepisandina serhildanê rê li her cure rê û rêbazanên dij qanûnî de. Rêxistina Efûyê ya Navneteweyî ragihand ku li Îranê êşkence li xwepêşandêran tê kirin.
Serhildana “Jin, Jiyan, Azadî” a li Îranê û Rojhildatê Kurdistanê bi nêzbûna cejna Newrozê re gurtir dibe. Tevî kuştin, girtin, êşkence û cezayên bi darvekirinê jî gel hîna di daxwazê azadiyê de bi îsrarin. Îsal pîrozbahiyên Çarşema Sor û Newrozê li Îranê veguherî çalakiyên li dijî deshilatê.
Şevê din, welatî daketin qadan, agir dadan û li dijî deshilata Îranê dirûşme gotin. Her wiha welatiyan di çalakiyê de balkişandin ser jehrî kirina xwendekarên keç û şermezar kirin.
Balkêşe ku Berdevkê Fermandehiya Polîsan a Îranê ragihand ku, 110 kes bi vê tuhmetê hatine binçavkirin. Heta niha jî berpirsên esasî nehatine girtin.
Lê hêzên dewleta Îranê ji bo tepisandina serhildanê çi ji destê wan tê dikin û her cure rêbazên êrişê bi kar tîne. Têkildarî rewşa kesên di xwepşandanê de birîndar bûyîn agahî nehatin bidestxistin. Her wiha gelek kes jî hatine binçav kirin.
Rêxistina Efûyê ya Navneteweyî: Li Îranê, îşkence li zarokan tê kirin
Li aliyê din Rêxistina Efûyê ya Navneteweyî, têkîldarî kesên ku di xwepêşandanên li Îranê de êşkence li wan hatî kirin, raporek parve kir. Di raporê de tê gotinê, zarok û ciwan jî di navê de êşkence li gelek kesên di xwepêşandanên li Îranê de hatiye kirin.
êxistina Efûyê ya Navneteweyî raporeke nû ya ku têkildarî bûyerên xwepêşandanên li Îranê pêk hatine weşand. Rêxistinê eşkere kir ku di nava kesên di xwepêşandanan de rastî îşkenceyê hatine, zarok û ciwan jî hene. Ciwan û zarok rastî lêdana bi qamçiyan, dayîna elektrîkê, tecawiz û tundiya zayendî ya hêzên ewlehiyê û erkdarên îstîxbaratê hatine.
‘Divê werin darizandin’
Ji Rêxistina Efûyê ya Navneteweyî, şaxa Almanyayê Dieter Kag, wêneyê der barê raporê de derketine holê, bi van gotinan nirxand: “Tişteke pir kirêt e ku erkdarên kamûyê hêza xwe li hemberî zarokên pêwîstiya wan parastinê heye bi kar tîne û wan ditirsîne bi awayekî ku dibe sedema êş û fikaran, birînên fîzîkî û derûnî yên giran li ser wan û malbatên wan dihêle.” Dieter Kag her wiha ev bang kir û wiha got: “Ji ber ku hêviya lêkolîneke bi bandor û bêalî ya îşkencekirina zarokan li Îranê nîn e, Almanya jî di nav de em bang li hemû dewletan dikin ku dadgehkirina rayedarên Îranê bi awayekî giştî pêk bînin.”
Zarokên 12 salî jî hene
Li gorî raporê, tundiya li dijî zarok û ciwanan piştî ku tên binçavkirin dest pê dike. Ew li wesayîdên rîngê tên siwarkirin û li cihên wan dibin jî berdewam dike. Şêweyên îşkenceyê yên wekî lêdan, cereyandana lebatên zayendî û bi zorê vexwarina hebên bi daneyan derdikeve holê ye. Ger kesên hatine binçavkirin gilî bikin bi xizmên xwe re tên tehdîtkirin. Di raporê de tê diyarkirin ku temenê zarokên ku rastî îşkenceyê hatine daketiye heta 12 salan.
Bi hezaran zarok hatin binçavkirin
Tê diyarkirin ku piraniya kesên tevli serhildana ku piştî qetilkirina Jîna Emînî bûn hatibûn binçavkirin, li welat hatibû destpêkirin di bin di bine 25 salî de ye. Li gorî texmînên Rêxistina Efûyê ya Navneteweyî, di xwepêşandanên ku rejîmê hewl da bi tundî tepeser bike de bi hezaran zarok hatin binçavkirin.
