NAVENDA NÛÇEYAN
Dema ku behsa Şengal tê kirin, piraniya me li ser gelê Êzîdî û jinên Êzîdî difikirin. Gava ku hûn hinekî li ser wê bifikirin, fermanê ku DAIŞ’ê dixwest li ser gelê Êzîdî bike û revandina Jinên Êzîdî û firotina wan li bazarên koleyan tê bîra me. Ne tenê vana, di heman demê de ixanetê KDP’ê ya Şengalê û berxwedana ku ji hêla gel, jin û şervanên HPG’ê ve hatî pêş xistin tê bîra mirov.
Gelê Êzîdî di dîroka bi kok a Kurdan de beşek kûr e. Dema ku DAIŞ êrîşî Şengalê kir, haya wê ji vê yekê hebû. Wî hizir kir ku ew dikare îradeya gelê Şengalê bişkîne bi vekirina yasayek nû li ser edîbên ku gelê Êzîdî ji Osmaniyan ve rû bi rû maye û heta dîrokek kûrtir. Lê belê, wan hesabê jin û mêrên mêrxas ên vî gelî, ku Edule û Derwêşê wan hebûn nefikirîbûn.
DAIŞ bi sedan jinên Êzîdî revand, li bazarên kole firot, destdirêjî li wan kir. Bê guman, ji gelek jin û zarokên Êzîdî azadî nas nekiribûn. TC yê ku di cîhanê de terorê herî hov bûye jî em nikarin tiştek cuda hêvî bikin. KDP’ê ya ku ji Şengalê derket û xilas bû dema ku dijmin hîn jî dijminahiya wî dikir, carek din wekî Bekoyê sedsala 21’an kete hişên me.
Piştî êrişa DAIŞ’ê ya ser Şengalê di sala 2014’an de, gelek jinên Êzîdî hatin revandin. Ez dixwazim tiştê ku çend ji van jinan gotî bêjim, Yek ji jinên Êzîdî yê hate revandin ev tiştan dibêje: “Ger ez bimirim, zarokên min tiştên xerabtir bibînin. Min destavêtin û îşkenceya ji bo zarokên xwe dît. Hovîtiya ku me jiyan kir jî xwedî qonaxan bû. Wan hemû jinên Êzîdî yek bi yek ji zilamên Ereb re difirotin. Kesê ku min kirî bi zorê tecawizî min kir. Car caran 10 mêr bi hev re jinek dikirîn û tecawiz dikirin. Şengaliyek kerr û lal bû. Wî nekarî biaxive û her digiriya. Dema ku wî bi destên xwe tiştê jiyan dikir digot, wî ji me re mirinê diyar dikir. Ew ewqas xirab bû, ew qas nehêzbar bû.”
Jinên Êzîdî yên ku li bazarên koleyan hatin firotin û gelek caran hatin tecawiz kirin, wan tiştan gotin, “Wan keçên nezewicî girtin û bi bihatir firotin. Wan ên ku zewicandî bûn û zarokên wan hebû bi erzantir firoştin Ereb an jî çeteyan. Em 2 mehan li gundê Kesrê Mihrab a Rakka bi hev re bê av hatin girtin. Her roj endamên DAIŞ dihatin û jinê ku dixwestin dibirin. Çeteyekî bi eslê xwe Rûsî bi navê Ebû Mihemed kirî û min bir Sitthiştin. ”
Kesên ku ji Şengalê çûn di demekê de ku jin bi her wateyê rastî destdirêjiyê hatin niha difikirin ku ew li ser Şengalê xwedî maf û gotin in. Gelê Êzîdî bi sedsalan bi gelek fermanan re rû bi rû maye û piştî fermanê dawî mafê rêveberiya xwe bi dest xwe xistine û xweparastina xwe bi dest xwe xistine. Hêjayî gotinê ye ku carek din bêje ku ji xeynî gel û jinên Êzîdî, ku bi piştgiriya gerîlayên HPG’ê ev maf bi dest xwe xistin, kes nikare dengê xwe bike.
Dema ku gelê Êzîdî bi komkujiyê re rû bi rû ma, Jinên Êzîdî hatin tecawiz kirin û yên ku vê demê neaxivin divê niha jî neaxivin, Gelê Şengal û Jinên Êzîdî ne ku berdêla erdên Şengalê dan. Ne yên ku ji Şengalê derketin û bêyî li paş xwe mêze bikin reviyan!
NC // Zerya Bagok
