NAVENDA NÛÇEYAN –
Mam Zekî di 28’ê Berfenbara 1952’an de li gundê Şahîsma yê girêdayî bajarê Êlihê ya Bakurê Kurdistanê ji dayîk bûye. Sala 1969’an, ji ber zilma dewleta Tirk a li ser Kurdan û taybet ser civaka Êzidî, wekî gelek malbatên Êzidî, bi malbata xwe re koçî Ewrupayê dike.
Sala 1979’an pêwendî bi Tevgera Azadiya Kurdistanê re çêdike û di nava civaka Êzidî ya Ewrupayê xebat dide meşandin. Di rêxistinkirina civaka Êzidî ya li Ewrupayê de rolek sereke dilîze. Di 1989’an de bi awayekî fermî beşdarî nava refên Tevgera Azadiya Kurdistanê dibe. Sala 1990’an ji aliyê dewleta Elman ve tê girtin û demek dirêj li girtîgehê dimîne.
Piştî ji girtîgehê derdikeve, xebatên xwe berfirehtir dike û tevî malbata xwe bi hemû hêza xwe ji bo civaka Êzidî û azadiya Kurdistanê xebat dimeşîne. Di vê navberê de kurê Zekî Şengalî yê bi navê Qasim Ozden (Sîpan) û kurê xwîşka wî Xanê Demîr di têkoşîna azadiya Kurdistanê de şehîd dibin.
Zekî Şengalî sala 1999’an biryar dide ku vegera welat û berê xwe dide Kurdistanê. Bi têkoşîn, xebat û pêwendiyên xwe bandorek mezin çêdike. Di nava Tevgera Azadiyê Kurdistanê de jî rolek girîng dilîze û dibe Endamê Konseya Rêveber a Koma Civakên Kurdistanê (KCK).
Mam Zekî kesayetek neteweyî bû û xwedî hestekî şoreşgerî bû. Qet fikir û hizrê wî Kurdistan parçe nekir. Timî ji bo yekîtiya neteweyî kar dikr. Lewma di sala 2013’yan de pêşengtiya civînên ji bo kongreya neteweyî dike. Hewl dide ku nakokiyên di navbera aliyan de bi dawî bike û nêzî hev bike û hêviya gelê Kurd a bi salan pêk bîne. Lê hewldaneke bi vê rengî hêzên serdest tengav dike, ji bo pêkneanîna vê armancê heya hemû polîtîkayên xwe yên qirêj dan meşand.
Dema çeteyên DAIŞ’ê êrîşî Şengalê kirin, Zekî Şengalî jî berê xwe dide Êzidxanê û pêşengtiya berxwedanê dike. Ji bo birêxistinkirina Êzidiyan û avakirina Şengaleke xweser bi şev û roj dixebite. Bi vê xebata xwe, di nava tevahiya civaka Êzidî de rêzdariyek gelekî mezin digire û wekî pêşeng tê qebûlkirin. Hezkirina ji bo Şengalî digihîje astek wisa ku êdî civaka Êzidî wî wekî perçeyek xwe dibînin û di dilê wan de hêlîn çêdike. Lewma Êzîdxan êdî wî wekî “Mamê Zekî” pênase dike û bi vê nava civaka û herêmê de tê naskirin.
Di 15’ê Tebaxa 2018’an de Mam Zekî tevlî merasîma bîranîna qurbaniyên komkujiya gundê Koço ku çeteyên DAIŞ’ê di sala 2014’an de pêk anî bû dibe. Piştî merasîmê Mam Zekî berê xwe dide Şengalê. Lê dewlet Tirk a dagirker ku tevî eqwas êşên hatine kişandin jî êrîşî Şengalê dikir, Mam Zekî jî kiribû hedef. Dema wesayîta Mam Zekî digihîje Geliyê Şilo yê Çiyayê Şengalê, balafirên şer ên dewleta Tirk ya qirker bombebaran dike. Di encama bombebaranê de Mam Zekî şehîd dikeve.
Cenazeyê Mam Zekî, di 19’ê Tebaxa 2018’an de, li Mizargeha Şehîd Dilgeş û Şehîd Berxwedan a li Çiyayê Şengalê, bi beşdariya hezaran kesan hat oxir kirin. Gelê Êzidî piştî şihadeta Mam Zekî, li ser şopa wî îradeya xwe hîn xurtir kirin. Li aliyekê bîranîna Mamê xwe didin jiyan din, li aliyekê ji bo naskirina pergala xweser a Êzidxanê têdikoşin. Li cihê ku Mam Zakî lê hatiye şehîd xistin, bîrdariyek hatiye avakirin û tê ziyaretkirin.
