NAVENDA NÛÇEYAN- Xwepêşandanên li seranserî Îranê kete roja xwe ya şeşemîn, her ku xwepêşandan li dehan bajaran belav dibin, pevçûnên tund û pêla girtinan zêde dibin. Li seranserê welêt zêdetirî sed cihan xwepêşandan pêk hatin, rapor nîşan didin ku herî kêm heşt xwepêşander hatine kuştin û bi dehan welatî hatine girtin.
Xwepêşandan û grevên berfireh ên ku di destpêka hefteyê de bi tevgera esnafê bazarê û welatiyan li Tehranê destpê kirin, roja Înê 2’yê Çile ketin roja xwe ya şeşemîn. Di heman demê de ku hebûna hêzên ewlehiyê li kolanan zêde bû, berfirehiya xwepêşandanan li bajarên cûda yên welêt, di nav de Neyşabur, Sebzevar, Meşhed, Hemedan, Tehran, Zahedan, Foladşehr, Yasuc, Qezvîn û Qum, berdewam kir. Raportên meydanî nîşan didin ku li gelek ji van deveran, hêzên ewlehiyê ji bo pêşîgirtina li kombûnan serî li tundûtûjiyê dane.
Ev pêla xwepêşandanan di rewşek de pêk hatiye ku krîza aborî gihîştiye qonaxek bêhempa. Bilindbûna tûj a rêjeya danûstandinê, hilweşîna endeksên bazara sermayeyê û kêmbûna baweriya gel bi polîtîkayên aborî gelek karsazan neçar kiriye ku bigirin an jî qismî bigirin. Derbasbûna rêjeya danûstandinê ji nîşana 140,000 tumenî û veguhestina sermayeyê bo bazarên kêmtir xeternak. Ji ew mijarên ku, li gorî analîzoran, bûne sedema nerazîbûna dawî de ne.
Li gorî daneyên ku hatine berhevkirin, tenê di roja şeşemîn a xwepêşandanan de, li 17 bajaran ji 13 parêzgehan mîtîng hatine ragihandin. Li Zahedanê, xwepêşander piştî nimêja înê derketin kolanan û li kolanên Daneshgah û Xeyam dirûşmeyên protestoyê qîr kirin. Li Marvdeştê, merasîma cenazeyê yek ji qurbaniyên xwepêşandanê veguherî qada xwepêşandanê û çend demjimêran şûnde, li Kolana Enghelab a bajêr mîtîng hatin lidarxistin.
Li Foladshahrê, merasîma cenazeyê Dariush Ensarî Bextiyarvand bi girseyek mezin hate lidarxistin; di xwepêşandanên êvara 1’ê Çileyê de ji aliyê hêzên ewlehiyê ve hate gulebarankirin û jiyana xwe ji dest da.
Li gorî raporên piştrastkirî, di şeş rojên borî de herî kêm 113 xwepêşandan li 46 bajarên welêt hatine tomarkirin, ku 15 ji wan bi zanîngehan ve girêdayî bûn.
Dirûşmên ku di xwepêşandanan de tên gotin, rêzek daxwazên aborî, civakî û siyasî vedihewînin û nerazîbûna kûr a welatiyan ji rewşa heyî nîşan didin. Li hin bajaran, goristan û merasîmên cenazeyên miriyan jî bûne cihên xwepêşandanê.
Li gelek bajaran, hêzên ewlehiyê ji bo belavkirina xwepêşanderan gaza rondikrêj, çekên nêçîrê û girtinên tund bi kar anîne. Li bajarê Qumê, vîdeo hatine weşandin ku nîşan didin efser gaza rondikrêj bikar tînin. Li Tehranê, polîsên tevgera taybet dema ku li meheleya Narmakê xwepêşanderek jin girtin, tundî bi kar anîne.
Her wiha li Zahedan, Yasuc, Ferdis û Xurramabadê raporên gaza rondikrêj û gulebaranê hatine belavkirin. Li Kohdeştê, xwepêşanderek ji lingê xwe bi giranî birîndar bû û li Marvdeştê bêyî hişyariyekê li otomobîlek derbasbûyî hate gulebaran kirin.
Pêla girtinan di roja şeşemîn a xwepêşandanan de zêde bûye. Raport nîşan didin ku 15 girtiyên jin ji bo Zindana Evînê hatine veguhastin, ku gelek ji wan di dema girtina xwe de birîndar bûne. Du ciwanên 16 salî jî li Gachsaran û Yasucê hatine girtin û ji bo cihekî nenas hatine veguhastin.
Her wiha bi dehan welatî li Tehran, Bocnûrd, Îze, Zahedan, Kirmaşan, Îlam û çend bajarên din hatine girtin. Nasnameya hejmarek ji kesên hatine girtin hatiye ragihandin, di nav wan de Îman Alîmoradî, Elî Necefî, Mihemed Hesenwend, Bîjan Kerîmiyan, Mihemed Cewad Zareî, Ekber Derwîşî, Aref Derwîşî, Mihemed Hawasî, Sepehr Salehî, Amîr Raofî, Ehsan Malekî, Mîlad Kiyadî, Ferzad Şokrî, Abolfazl Şddfar, Moeîn Malekî û Yezdan Bextî hene.
Ji bilî van mijaran, dezgehên medyayê yên nêzîkî saziyên ewlehiyê vîdeoyên îtîrafên bi zorê yên girtiyan belav kirine; şert û mercên ku ew hatine tomarkirin ne diyarin.
Di roja şeşemîn a xwepêşandanên li Îranê de, berfirehbûna xwepêşandanan, zêdebûna tundûtûjiya hêzên ewlehiyê û pêlek nû ya girtinan çêbûye. Her ku zextên aborî û nerazîbûna civakî berdewam dikin, serkutkirin û sînordarkirinên ewlehiyê jî zêde bûne, ku ev yek fikaran li ser rewşa girtiyan û tundûtûjiya berdewam zêde dike.
