13 Kasım 1960 Amûdê katliamı ilk gün ki gibi hafızalarda.
AMÛDÊ– Takvim, 13 Kasım 1960’ı gösterdiğinde, hayatlarında ilk defa sinemaya giden Rojavalı 500 Kürt çocuğunun Amûdê Sineması’nda Mısır yapımı, Cezayir bağımsızlık savaşını konu alan Cerimet Nifis El-Leyl (Gece Yarısı Suçlaması) isimli filmi izlediği sırada filmin gösterildiği perde tutuşur ve yangın çıkar. Ancak öğretmenler tarafından, çocuklara yerinden kalkmamaları söylenir. Yangın kısa sürede yayılınca çocukların bağrışmaları artar ama çıkış kapılarında asker beklediğinden ve kapılar kilitli olduğundan kimse dışarı çıkamaz. Halk da yangını görünce sinemaya da doğru koşmaya başlar. Yangını gören Mehmet Said Axayê Deqorî’nin kız kardeşi Dilşa, Seîd Axa’ya haber verir. Haberi alan Mehmet Said Axayê Deqorî, sinemaya gelir. Sinemanın kapısını kırıp kendini yangının içine atar. Mihemedê Seîd Axa çocukları dışarı çıkarmaya başlar. Dilşa, Mihemedê Seîd Axa’nın çocuklarını sinema kapısında görünce Mihemedê Seîd Axa’ya “Görmüyor musun ateş arşa kadar yükselmiş. Sinemanın her yerini sarmış içeri girme, üzerine çökecek. Çocuklarını arıyorsan burada, içeri girme artık” der.
Mihemedê Seîd Axa Dilşa’ya dönüp, “Allah için bu sözü bana söyleme, Kürt çocuklarının sesleri gelene kadar giderim. Allah bilir ben çocuklarımın derdine düşmedim, oradaki bütün Kürt çocukları benim çocuklarımdır” der ve çocukları dışarı çıkarmaya devam eder. 7 çocuğu daha koltuklarının altına ve kucağına alıp çıkacağı sırada sinemanın demirleri Mihemedê Seîd Axa ve çocukların üzerine çöker. Mihemedê Seîd Axa ve 283 çocuk Amudê Sîneması’nda yanarak hayatını kaybeder.
Amûdê Sineması katliamı üzerinden tam 59 yıl geçti. Şairlerin şiirlerinde, dengbêjlerin ağıtlarında, yazarların romanlarında yer verdiği bu yangın, kimilerine göre elektrik kontağından çıktı. Kimileri de Cezayir bağımsızlık mücadelesini destekleyen Kürtlerin Suriye rejimi tarafından ‘cezalandırıldığı’ ve yangının bu sebeple çıkarıldığını söyler. Sinemadaki teknisyenlerden hiçbirinin ölmemesi ve ciddi bir soruşturma açılmaması yangının bilinçli olarak çıkarıldığı ihtimalini de güçlendirmektedir. Ancak sebebi hâlâ ‘bilinmeyen’ yangında resmi verilere göre 206 bazı kaynaklara göre 283 kişi hayatını kaybeder.
Amûdê hala Kürt çocuklarının yanan bedenilerinin kokusunu taşıyor. Bugün devrim sahası olan Rojava’da Suriye rejiminin halka yaptığı katliamlar ise hala unutulmadı. Bu vahşiliğin karşısında Amûdê’de devrimle birlikte yaratılan yaşamla Kürt çocuklarının anılarına sahip çıkılıyor. Ve bir kez daha katliamların Kürtleri devrim ve bağımsızlık sevdasından vazgeçiremediğini görüyoruz.
NC/Faraşin Sîdar
