BURSA – Habibe Eren: Dijital Şiddet Nedir?
Kadınlara yönelik fiziksel şiddetin yanı sıra dijital şiddet de artmış durumda. Dijital şiddet teknolojik araçların, kadını kontrol etmek, denetlemek, küçük düşürmek, aşağılamak, cezalandırmak amacıyla kullanıldığı eylemleri tarifliyor.
Son yıllarda kadınların birikimi ve mücadelesi ile şiddet konusunda bir bilinç elde edilirken, fiziksel, cinsel ve psikolojik şiddetin yanı sıra başka şiddet biçimleri de tartışılıyor ve uygulanan eylemin hangi tür şiddet biçimi olduğunun farkına varılıyor. Teknolojinin ve dijitalleşmenin hayatımızın her alanına girdiği bu süreçte dijital şiddet biçimi de yaygınlaştı. Toplumsal Bilgi ve İletişim Derneği’nin KONDA Araştırma Şirketi ile birlikte gerçekleştirdiği Türkiye’de Dijital Şiddet Araştırması raporuna göre (2021) Türkiye’de her beş kişiden biri dijital şiddete uğruyor.
Kadınlar en fazla cinsiyet ve fiziksel görünüşlerinden dolayı uğruyor
Araştırmanın bulgularına göre, kadınlar cinsiyetlerinden ve fiziksel görünüşlerinden dolayı, erkekler siyasi görüşlerinden ötürü daha çok dijital şiddete uğradıklarını dile getiriyor. Kadınların yüzde 51’i dijital ortamlarda yazılı, sesli ya da görüntülü taciz mesajları alıyor, yüzde 46’sı ise ısrarlı takibe uğruyor. Dijital şiddet türlerine göre bakıldığında, şiddete maruz kaldığını belirten her yüz kişiden dokuzu hakaret, küfür ve tehdit içeren ifadelerle karşılaştığını söylüyor.
Dijital şiddet nedir?
Dijital şiddet teknolojik araçların, kadını kontrol etmek, denetlemek, küçük düşürmek, aşağılamak, cezalandırmak amacıyla kullanıldığı eylemleri tarifliyor. Avrupa Konseyi ise dijital şiddeti şöyle tanımlıyor: “Fiziksel, cinsel, psikolojik veya ekonomik zarar veya acı ile sonuçlanan veya sonuçlanması muhtemel olan, kişilere karşı şiddete neden olmak, şiddeti kolaylaştırmak veya kişileri tehdit etmek için bilgisayar sistemlerinin kullanılmasıdır ve bireyin koşullarının, özelliklerinin veya kırılganlıklarının sömürülmesidir.”
Dijital şiddet biçimleri
Dijital şiddet tanıdığımız ve tanımadığımız insanlar tarafından uygulanabilir. Son 10 yılda sosyal paylaşım siteleri aracılığıyla yaygınlaşan, dijital ortamda 7/24 gözetlenmesi ve takip edilmesini içeren şiddet biçimleri, “yeni kuşak şiddet” olarak da adlandırılıyor.
Dijital şiddet biçimlerini şu şekilde sıralayabiliriz:
* Cep telefonuna sürekli mesaj göndermek ya da kadının mesaj göndermesini istemek,
* Israrlı bir şekilde cep telefonundan aramak,
*Akıllı telefon uygulamalarını kullanarak kadını takip etmek ve denetlemek,
*İletişim bilgilerini (telefon numarası, mail adresi, sosyal medya hesaplarını), ona sormadan başka kişilere vermek ve bu kişilerin de kadına rahatsız edici mesajlar ve görüntüler göndermesini istemek,
*Çıplak fotoğraflarını çekmek veya çekmekle tehdit etmek, gizli kamera ile kayıt almak, bu kayıtları internet üzerinden yaymak veya yaymakla tehdit etmek,
*Sosyal medya üzerinden arkadaşlık kurarak, kadının kimlik bilgilerini almak, sonra da bu ilişkiyi sömürmek,
*Sosyal medya hesaplarını karıştırmak ve buradaki bilgilerle kadını denetlemek, tehdit etmek,
*Sosyal medyada kadını küçük düşüren, hakaret ve nefret içeren paylaşımlarda, yorumlarda bulunmak.
Siber Takip
Siber takip, e-posta, metin (veya çevrimiçi) mesajlar veya internet yoluyla izlenmedir. İzleme/takip, kendi başına zararlı olabilecek ya da olmayacak olayların tekrarlanma durumunda şiddete maruz bırakılanın güvenlik hissini zayıflatır ve sıkıntı, korku ya da alarm durumuna getirir. Siber takipte ‘stalklama (gizlice izlemek)’ terimi de kullanılıyor.
Siber takip/staklama terimi, tekrarlanan tehditler ve/veya tacizlerle, elektronik postayla, diğer bilgisayar temelli iletişim yoluyla bir kişinin korktuğu, güvenliğinden endişe duyduğu çeşitli davranışları tanımlamak için kullanılıyor. “Kadınlara ve Kız Çocuklarına Yönelik Siber Şiddet” raporunda “siber takip” dışında siber şiddetin alt türleri olarak belirttiği “siber taciz” ve “siber sömürü”nün de tanımı yapılıyor.
Siber taciz
* İstenmeyen cinsel içerikli e-postalar, metin (veya çevrimiçi) mesajlar
* Sosyal ağ sitelerinde veya internet sohbet odalarında yaşanan uygunsuz veya saldırgan olaylar
* E-posta, metin (veya çevrimiçi) mesajlarla fiziksel ve/ veya cinsel şiddet tehdidi; • Nefret içerikli konuşma, kişiyi kimliğini (cinsiyeti) ve diğer özelliklerini (cinsel yönelim veya engellilik gibi) dayatan, hakaret eden, tehdit eden veya hedefleyen bir şekilde davranma.
Siber sömürü
Aynı zamanda “intikam pornosu” olarak da bilinen siber sömürü, görüntüde yer alan kişinin rızası olmaksızın cinsel içerikli fotoğrafları veya videoları çevrimiçi olarak dağıtma anlamına gelir. Fail, çoğunlukla önceki bir ilişki esnasında görüntü veya video elde eden eski bir eş ya da sevgilidir ve ilişkiyi sona erdirmek için misilleme olarak kişiyi kamuoyunda utandırmak ve aşağılamak amacı ile görüntüleri kullanır. Bununla birlikte, failler, mutlaka eski eş ya da sevgili olmayabilirler. Faillerin yaptıkları eylemin nedeni her zaman intikam da olmayabilir. Görüntüler, kişinin bilgisayarına, sosyal medya hesaplarına veya telefonuna saldırarak elde edilebilir, hedefin ‘gerçek dünyadaki’ yaşantısına gerçek bir hasar oluşturmayı amaçlayabilir.
Tüm bu uygulamalara karşı hukuki olarak mücadele etmek mümkünken kadın örgütleri ve sivil toplum örgütleri de bu konuda çalışmalar yürütüyor.
Kaynak: Jınnews
