HABER MERKEZİ
8 Mart gününde Dünya Emekçi Kadınlar Günü olarak Dünya’nın dört bir tarafında kutlanmakta. Peki bugüne nasıl gelindi ? Sorusuna cevap olmak gerekiyor.
8 Mart’a yaşananlar şöyleydi;
Öncelikle 8 Mart tarihinin dayandırıldığı 1857 tarihinin bir efsaneden kaynaklandığını bilmek gerekiyor. Gerçekliği hala bilinmeyen ve kim tarafından hangi amaçla çıkarıldığı araştırma konusu olması gereken, bilinen tarihi şöyle;
8 Mart 1857’ye dayanan bu hikayeye dair şunlar anlatılmakta; ABD’nin New York kentinde bir dokuma fabrikası… Çok ağır çalışma koşulları, çok uzun iş günleri ve buna karşın çok düşük ücretler. Koşulların her geçen gün daha da dayanılmaz hale gelmesi, kadın işçilerin artık tahammül sınırını zorlamaya başladı. Greve çıkma kararı alan kadınlar, taleplerini de açıkladılar: “Daha iyi koşullarda çalışmak, 10 saatlik iş günü, eşit işe, eşit ücret…
8 Mart 1857’de New York’ta tekstil işçisi kadınlar, 16 saatlik çalışma saatleri, düşük ücret ve insanlık dışı çalışma koşulları sebebiyle greve çıktı.
Bu grev, ABD’deki işçi mücadelesinin önemli eylemlerinden biri oldu. Kadınların ayaklanmasıyla büyük bir işçi dayanışması doğdu.
8 Mart tarihçelerinde, karşımıza çıkan pek çok kaynakta 1857 yılında meydana gelen bir yangında, greve çıkan kadınların fabrikaya kilitlenmesi nedeniyle hayatını kaybetmesinden söz edilir.
Amerikan yangın tarihi incelenirse, sanayi üretiminin başlangıcından itibaren çok sayıda fabrika yangınına rastlanıyor.
Bu yangınlar içerisinde, tarihçede anlatıldığı gibi, bir grev ve kapıların kilitli olmasıyla örtüşen tek yangın 1911 yılında Triangle Gömlek Fabrikası’nda çıkıyor…
Yirminci yüzyılın başında, giyim endüstrisi New York’un en çok işçi istihdam eden sektörüydü. 1908 ekonomik krizinden sonra ücretler epey düşmüş, kullanılan iğne-iplik, elektrik ve oturulan sandalyelerin ücreti işçilerden kesilmeye başlamıştı. 65 saate varan haftalık çalışma süreleri bazen 75 saate çıkıyordu, haftalık ortalama ücret ise 5 Dolar’dı. Triangle fabrikasının sahipleri Harris ve Blanck, sendika karşıtı tutumlarıyla tanınıyordu.1909 sonbaharında 150 sendikalının işine son verilmişti. 22 Kasım 1909’da, İLGWU’ya bağlı Local 25 Sendikası, genel grev çağrısı yaptı.
25 Kasım 1909’da yaklaşık 40 bin işçiyi istihdam eden, New York ve civarı, Philadelphia ve Baltimore’dan 600 gömlek fabrikasında çalışan, yüzde 80’i kadın, 20 bin gömlek işçisi greve çıktı. Temel talepleri, alt işveren (o dönemdeki taşeronluk) uygulamasına son verilmesi; 52 saatlik çalışma haftası; günlük ücretsiz fazla mesainin 2 saati aşmaması; ücretlerde yapılan malzeme ve elektrik bedeli kesintilerine son verilmesiydi.
ABD tarihi belgelerinde “en büyük kadın grevi” olarak adlandırılan grev, Şubat 1910’da sona erdi. Çoğu talepleri kabul edildi. Sadece bir şirket sözleşme imzalamayı reddetti: Triangle Gömlek Firması…
Takvimler 1911’in 25 Mart’ını göstermekteydi. Asch binasının son üç katında faaliyet gösteren Triangle Gömlek Firması’nda sönmemiş bir sigara izmaritinden kaynaklandığı tahmin edilen yangın, sekizinci katta başladı.
Kağıt ve kumaş artıklarıyla dolu olan atölyede yangın hızla yayıldı ve önce dokuzuncu katı sonra onuncu katı sardı. Ne olup bittiğini anlayamadan kaçışmalar başladı. Asansörlere, yangın merdivenlerine koşuldu. Ancak sadece bir asansör çalışır haldeydi ve yangın merdivenlerine açılan kapılar kilitliydi. Zaman alevlerden yanaydı…
Yangında bu kadar çok kayıp verilmesi, fabrika sahiplerinin iş çıkışı hırsızlığa karşı çantaları daha kolay kontrol edebilmek için asansör sayısını bire indirmelerine, izinsiz dışarı çıkışları önlemek için yangın merdivenlerine açılan kapıları kilitlemelerine bağlanıyor. 5 Nisan’da 80.000 bin kişilik bir cenaze yürüyüşü düzenlendi. Kadın Sendikalar Birliği ve Local 25 Sendikası matem yürüyüşünü protestoyla birleştirdi. Yüz binlerce işçi o gün iş bırakarak protesto yürüyüşüne katıldı. 8 Mart’ın Dünya Kadınlar Günü olarak anılmasını Clara Zetkin önerdi.
1910 yılında II. Enternasyonal, Danimarka’nın Kopenhag kentinde toplandı. Almanya Sosyal Demokrat Partisi önderlerinden Clara Zetkin, 8 Mart’ın “Internationaler Frauentag” (International Women’s Day – Dünya Kadınlar Günü) olarak anılması önerisini getirdi ve öneri oy birliğiyle kabul edildi.
Dünya Kadınlar Günü ilk kez 19 Mart 1911’de anıldı…
Dünya Kadınlar Günü ilk kez 19 Mart 1911’de Avusturya, Danimarka, Almanya ve İsviçre’de anıldı.
Gösterilere yüz binlerce kadın katıldı, oy verme, seçme seçilme, meslek edinme ve mesleki eğitim görme hakkı istedi.
Böylesi bir tarihle dünya tarihine adını yazdıran, iktidarın en somutlatmış alanlarından biri olan işçi-patron hiyerarşisine başkaldıran bu kadınların bizlere bıraktığı mücadele mirası her geçen gün büyüse de, dünya emekçi kadınlar gününde, sağlıksız-güvenliksiz iş koşullarından kaynaklı hayatını kaybeden, erkekle aynı işi yapmasına rağmen daha az ücret alan, çalışırken, erkek egemen zihniyetinin yarattığı taciz-tecavüzlerle karşılaşan, yaşam koşullarından dolayı intihar eden, küçük yaşta ağır işlerde çalıştırılan, emeği değersiz sayılan kadınların varlıkları hala devam etmekte.
Dünya’nın her yerinde kutlanan, yaşama hakları için alanlara çıkan kadınlar tek bir ses haykrıyor ‘Yaşamak İstiyoruz!’
Türkiye ve Kurdistan’da ortaya çıkan kadın katliamları, sözde şüpheli ölümler, tecavüzler, erkek devlet faşizmi her geçen gün hız kazanırken, kadınların öncülük ettiği devrim gerçekliği tüm çıplaklığı ile karşımızda durmakta. Kadınlar dört bir yanda, ‘Yaşamak istiyoruz!’ diye haykırıyorlar. Bu temelde 8 Mart’a doğru giderken bir kez daha hatırlatmak gerekiyor ki kadınların haklı mücadelesi kapitalist düzene ve erkek devlete en büyük darbeyi vuracak erk devleti yıkacaktır. Zamanı çoktan gelmiş kadınlar birlik ruhu ile Dünya’nın her yerinde katledilen, faşizmle yüz yüze kalan kadınlar için bir araya gelmelidir.
NC// Axin Mahir Dicle
