“Una mattina, mi son svegliato, ey bella ciao, bella ciao, bella ciao, ciao, ciao! Una mattina mi son svegliato, e ho trovato l’invasooor” Bu Bella ciao. Ama kim şarkı söyledi? anlamı nedir?
İkinci Dünya Savaşı sırasında binlerce İtalyan, İtalya’yı faşistlerden ve Nazilerden kurtarmak için silaha sarılarak Direniş’e hayat verdi. Faşist partinin kurucusu Benito Mussolini, 1925’ten beri İtalya’da fiilen bir diktatörlük kurmuştu. “Duce” (birkaç yıl sonra kendisine böyle hitap edecekti) “çok faşist yasalar” dayatmıştı: pratikte kimse rejime karşı çıkamaz, hatta Mussolini’nin kararlarını eleştiremezdi.
Ancak kuzeyde Mussolini, Alman kontrolü altındaki bölgeleri yönetmek için İtalyan Sosyal Cumhuriyeti adında bir devlet kurdu. Ve her şeyden önce, birçok İtalyan partizan olarak bu işgale karşı çıkmaya karar verdi. Sıradan insanlardı: köylüler, işçiler, öğrenciler, kilise rahipleri, Bella ciao’nun bahsettiği “işgalcilere” karşı Direniş hareketinde örgütlenen ve o savaşın sembolik ilahisi haline gelen her türden insandı.
Gerillalar dağlarda, özellikle Apenninler’de saklanırken, kadınlar bisikletle veya yürüyerek mesaj ve emirler taşıyarak iletişim halinde kaldılar. Partizanlar olarak bilinen 300.000 kişilik gerilla ordusu, cephe gerisinde Nazilere ve İtalyan faşistlerine karşı savaştı. Her birinin kendi görevi, bir savaş adı ve kendi tugayı vardı. 90 yaşındaki Armando Gasiani, Avusturya’daki Mauthausen toplama kampında yakalanan ve hayatta kalanlardan biriydi:
“Ağabeyim ve ben asla kimseyi öldürmemeye karar verdik. Bir Alman şirketi olan Todt için çalışmaya gittik ve geceleri süt ve ekmeğe ek olarak, fabrikada gündüz topladığımız tugaylara düşman haberlerini götürdük».
1945’te, Nisan ortasında, Armando gibi gerillalar genel bir ayaklanma ilan ettiler ve ana şehirleri kurtarmak için bir dizi saldırı başlattılar. Milano ve Torino’yu özgürleştirdikten üç gün sonra partizanlar, Benito Mussolini ve metresini yakalayıp idam ettiler ve onları Milano’daki Piazzale Loreto’da baş aşağı asarak 20 yılı aşkın faşizmin sonunu işaret ettiler.
38 yıl sonra, aynı tarihte, şanlı 25 Nisan, Portekiz’in anti-faşist ve devrimci mücadelesinin de simgesi oldu. 25 Nisan 1974’te şafak sökerken Portekiz’i ve Salazar’ın 48 yıl komutası altındaki Portekizlileri ezen uzun faşist gece sona ermişti.
Bir azınlığın servet ve zenginliğini sürdürmek için halkı yoksulluğa, sefalete, açlığa ve savaşa maruz bırakan, ülkeyi cahilliğe ve geri kalmışlığa mahkum eden bir diktatörlük. Başta komünistler olmak üzere kendisine karşı çıkmaya cesaret eden birçok kişiyi baskı altına alan, sansürleyen, tutuklayan, işkence eden ve öldüren cani bir diktatörlük.
Nisan Devrimi Portekiz halkına özgürlüğü, bağımsızlığı, egemenliği ve barışı geri verdi; demokratik, gelişmiş ve ilerici bir Portekiz’in inşasının yolunu açtı. Hakları güvence altına aldı, değerleri öne sürdü, hayalleri gerçekleştirdi ve umut ve hayal kurma gücü getirdi. Çocuklara, gençlere, kadınlara… “En çok emri halk verir!”
Devrimci mücadele, onun metafizik değerinin, özgürlük, adil ve eşitlikçi yaşam arayışı ruhunun sadece tarihin gerçekleşmiş gerçeklerinde olmadığını, büyüklüğünü nesiller boyunca taşıdığını bir kez daha göstermektedir. Her devrimci eylemin, gelecek nesiller için bir umut ışığı haline gelen tarihsel bir değeri vardır. 25 Nisan, geçmişteki faşist baskılara karşı halk mücadelesinin zaferini işaret ederken, aynı zamanda gelecek olan ve şu anda gelişmekte olan diğer anti-faşist mücadelelerin zaferine giden yolu da gösteriyor. Adil bir dünya arayışı her zamankinden daha canlı.
